1800 ve 3600 Günle Erken Emeklilik! 2008 Sonrası Maaş Bağlama Oranına Göre Emeklilik Yaşı!

Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatında yer alan az primle erken emeklilik hakkı, sigorta başlangıç tarihlerine göre büyük farklılıklar gösteriyor. 5 veya 10 yıl prim ödeyerek düzenli maaşa bağlanmak mümkün olsa da, Ekim 2008 miladı hem şartları ağırlaştırdı hem de bağlanacak aylık miktarını ciddi oranda düşürdü.

Çalışma hayatında uzun yıllar kalamayan veya ciddi sağlık sorunları yaşayan vatandaşlar için sistemde iki önemli çıkış kapısı bulunuyor: Malulen Emeklilik ve Kısmi Emeklilik. Ancak hangi tarihte sigortalı olunduğu, cebinize girecek maaşı doğrudan belirliyor.

Sadece 5 Yıl Primle Malulen Emeklilik Şartları

Çalışma hayatı devam ederken iş kazası veya ağır hastalık geçirenler için yaş şartı aranmadan düzenli aylık bağlanıyor. Bu haktan yararlanabilmek için üç temel kural bulunuyor:

• Sigortalılık Süresi: İlk işe giriş tarihi ile başvuru tarihi arasında en az 10 yıl geçmiş olması gerekiyor. Bakıma muhtaç derecede ağır engelli olanlarda bu süre şartı tamamen aranmıyor.

• Prim Günü: Bu 10 yıllık zaman dilimi içinde en az 1800 gün (5 tam yıl) prim ödemesi yapılmış olmalı.

• Sağlık Raporu: Devlet hastanelerinden çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğini belgeleyen rapor alınması şart.

10 Yıllık Primle Yaş Haddinden Emeklilik Tablosu

Halk arasında 10 yılla emeklilik olarak bilinen Kısmi Emeklilik hakkı ise tarihlere göre üçe ayrılıyor:

• 8 Eylül 1999 Öncesi Girişliler: En şanslı grup olan bu çalışanlar; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün (10 yıl) prim ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartıyla emekli olabiliyor.

• 1999 ile Nisan 2008 Arası Girişliler: Bu gruptakiler için 10 yıl kuralı ortadan kalkıyor. Kısmi emeklilik için prim şartı 4500 güne (12,5 yıl), sigortalılık süresi ise 25 yıla çıkıyor. Yaş şartı ise aynı kalıyor.

• Mayıs 2008 Sonrası Girişliler: Şartların en ağır olduğu bu grupta kısmi emeklilik için tam 5400 gün (15 yıl) prim ödemek ve 65 yaşına kadar kademeli yaş sınırını beklemek gerekiyor.

Aynı Prim, Farklı Maaş: Uçurumun Nedeni Ne?

Az primle emekli olmaya hak kazananların alacağı maaş tutarı, primlerin yatırıldığı yıllara göre değişiklik gösteriyor. Emekli maaşını belirleyen Aylık Bağlama Oranı (ABO) yıllar içinde ciddi bir düşüş yaşadı.

• 2000 Yılı Öncesi: ABO yüzde 70 seviyelerindeydi. Bu dönemdeki primler maaşı çok yüksek yansıtıyor.

• 2000 ile 2008 Arası: ABO yüzde 65 seviyelerine çekildi.

• Ekim 2008 Sonrası: Bu milattan sonra bağlama oranı yüzde 50 ve hatta altına kadar indirildi.

Bu tabloya göre, tamamen aynı prim gün sayısına sahip iki malulen emekliden 2008 öncesi girişli olan kişi, 2008 sonrası girişli olan kişiye kıyasla çok daha yüksek bir düzenli aylık alıyor.